Yabancı personel istihdamında başarı, doğru adayı bulmaktan önce doğru ihtiyacı tanımlamakla başlar. İyi yapılmış bir ihtiyaç analizi; gereksiz başvuruları, yanlış eşleşmeleri ve kriter sorunlarını baştan önler.
1. Pozisyonları tanımlayın
Her pozisyon için görev tanımı, gerekli beceriler, deneyim süresi ve dil ihtiyacını yazılı hâle getirin. “Üretim personeli” yerine “dikiş makinesi operatörü, en az 2 yıl deneyimli” gibi net tanımlar kullanın.
2. Kişi sayısını ve zamanlamayı belirleyin
Kaç kişiye, hangi tarihten itibaren ve ne kadar süreyle ihtiyaç duyduğunuzu belirleyin. Sezonluk dalgalanmalar (turizm, tarım) ve üretim planı dikkate alınmalıdır. Başvuru ve hazırlık süreleri için en az birkaç aylık pay bırakın.
3. Kriter kapasitenizi hesaplayın
Genel kurala göre her yabancı için 5 Türk çalışan gerekir; ancak sektörünüze ve işletmenize göre istisnalar olabilir:
- Net satışı 50.000.000 TL ve üzeri işyerlerinde 5 yabancıya kadar istihdam kriteri aranmaz.
- İmalatta ve konaklamada şube bazında her 5 Türk çalışana 1 yabancı için istihdam kriteri aranmaz.
- Belgeli turizm işletmelerinde en az 10 Türk çalışan varsa istihdam kriteri uygulanmaz.
Ayrıntılar: Çalışma şartları 2026.
4. Ücret planını kriterlere göre yapın
Her pozisyonun hangi ücret grubuna girdiğini belirleyin: uzmanlık gerektiren işlerde asgari ücretin en az 2 katı, mühendislerde en az 4 katı. Bütçe planı için: Maliyet kalemleri.
5. Şube ve tesis bazında dağıtın
Birden fazla şubesi olan işletmelerde istisnalar şube bazında uygulanabildiği için, yabancı personelin hangi şubede çalışacağını baştan planlamak önemlidir.
6. Uyum ve destek ihtiyacını öngörün
Konaklama, ulaşım, dil desteği ve eğitim ihtiyaçlarını analizin parçası yapın: Uyum rehberi.
Örnek ihtiyaç analizi tablosu
| Pozisyon | Kişi | Şube | Başlangıç | Ücret grubu |
|---|---|---|---|---|
| Dikiş operatörü | 6 | Merkez fabrika | Mart | Diğer meslekler |
| Bakım ustası | 1 | Merkez fabrika | Mart | Ustalık (en az 2 kat) |
| Kalite mühendisi | 1 | Merkez fabrika | Nisan | Mühendis (en az 4 kat) |
Tablodaki değerler örnek amaçlıdır.
Sık sorulan sorular
İhtiyaç analizi ne kadar sürer?
Pozisyon sayısına ve işletmenin yapısına göre değişir; çoğu işletme için birkaç görüşme ve belge incelemesiyle tamamlanabilir.
Analizde mali belgeler neden gerekli?
Mali yeterlilik kriteri (sermaye, net satış veya ihracat) ve net satışa bağlı istisnalar, kaç yabancı için başvuru yapabileceğinizi doğrudan etkiler.
Analizi danışmanla yapmanın faydası nedir?
Kriterlerin ve sektörel istisnaların doğru yorumlanması, gereksiz başvuruları ve ret riskini azaltır.
TR Danışmanlık’ın işveren ihtiyaç analizi hizmetiyle bu çalışmayı birlikte yapabiliriz. Teklif alın.
Kaynak: ÇSGB – Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri. Bilgiler Ekim 2026 itibarıyla derlenmiştir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve Bakanlık kriterleri değişebilir; başvuru öncesinde güncel kuralları resmî kaynaklardan kontrol edin veya bizden destek alın.